Φανέλας εγκώμιον (Τhe grey flannel suit)

Kαθώς ο καιρός ψυχραίνει και ο ήλιος κρύβεται νωρίς, αδημονώ. Αδημονώ να κρυώσει κι άλλο ο καιρός, να γκριζάρει ο ουρανός, για να βγάλω από την ντουλάπα το γκρι φανελένιο κοστούμι.

Λατρεύω τη φανέλα. Λατρεύω την αίσθηση του μαλακού μάλλινου, το διακριτικό πέλος της, το αφράτο και ελαφρότατα “τσιμπητικό” άγγιγμά της στο δέρμα, το απαλό και βαρύ πέσιμο των πτυχών, το λεπτό της τσαλάκωμα, τη θέρμη και την οικειότητα που μεταδίδει στο σώμα.

Είναι η εμβληματική ανδρική φορεσιά (μαζί ίσως με το κρεμ λινό κοστούμι για το καλοκαίρι, περίπου αυτό που φορούσε ο Υποπρόξενος στο “Κάτω από το ηφαίστειο” του Μ. Λόουρι, κινηματογραφημένο από τον Τζον Χιούστον). Προσοχή, δεν εννοώ ότι το Γκρι Φανελένιο Κοστούμι είναι το ίδιο ακριβώς, κυρίως ιδεολογικά και ψυχολογικά, με αυτό το γκρι που φοράει ο Γκρέγκορι Πεκ στην ταινία «The man with the grey flannel suit». Αυτό, της ταινίας του 1956, είναι το συμβολικά θλιβερό κοστούμι της απέραντης τάξης των χαρτογιακάδων, των υπαλλήλων γραφείου, του κόσμου που αναδυόταν ορμητικός μετά τον Β’ Παγκ. Πόλεμο. Αυτό ήταν το αρχετυπικό business suit.

Το δικό μας γκρι φανελένιο κοστούμι δεν ειναι τόσο θλιβερό, ούτε μόνον business suit.  Είναι βεβαίως κοστούμι μπαλαντέρ, είναι αυτό που πρέπει όλοι οι άνδρες να έχουν στην ντουλάπα τους, αλλά είναι κι ένα κοστούμι δανδή. Δανδή; Ναι. Είναι τόσο διακριτικό, τόσο “αόρατο”, που μπορεί να μεταμορφωθεί σε οτιδήποτε, με την προσθήκη των κατάλληλων αξεσουάρ.

Λόγου χάριν, η απλούστερη και πιο σίγουρη σύνθεση:  Γαλάζιο σιελ πουκάμισο και σκούρα μπλε γραβάτα. Τίποτε άλλο ― διακριτική εμφάνιση πάνθηρα του άστεως. Ή: ροζ φιλ-α-φιλ πουκάμισο (δεκτόν και όξφορντ) με σκούρα βυσσινί ή μαύρη γραβάτα. Προσοχή στην υφή της γραβάτας: η χνουδάτη φανέλα απαιτεί πλεχτή ή μπροκάρ γραβατα, βαριά· οπωσδήποτε όχι σατέν ή εμπριμέ. Προσθέστε ένα ατίθασο μαντιλάκι στο σακάκι (φίνο μετάξι να ξεπροβάλλει από την φανέλα, εδώ ζητείται η κόντρα στις υφές). Περιττόν ειπείν, η φανέλα απαιτεί απεγνωσμένα καστόρινα παπούτσια, βαθυκάστανα. Voilà!

Ποια φανέλα ακριβώς

ΧΡΩΜΑ. Είπαμε γκρίζα. Εννούμε, σκούρα, προς το ανθρακί ή το μμολυβί, αλλά έναν  τόνο πιο ανοιχτή. Οχι σχεδον μαύρη. Και όχι σχεδόν σταχτιά, ξέξασπρη. Καλοδεχτη βεβαίως και με ρίγα, αχνή πάντα, σαν κιμωλία: chalk stripe. Δεκτή και με λεπτό καρρώ, και η Πρενς ντε Γκαλ, σε γκρι πάντα. Δεκτή και σε καφέ, θερμό πάντα, και σε μπλε, σκούρο.

ΠΟΙΟΤΗΤΑ. Α, εφευρέτες είναι οι Εγγλέζοι… O Fox, ας πούμε, και οι Smith, Harrison, Lesser, J.J. Minnis είναι βρετανικοί οίκοι που προσφέρουν θαυμάσιες φανέλες· ό,τι και να διαλέξεις απ’ αυτους, πέφτεις μέσα. Επίσης οι Iταλοί φτιάχνουν φανέλες αξιοσημειωτα φίνες και ελαφριές, κατάλληλες για το μεσογειακό μας κλιμα· θα κοιτούσα του Barberis Canonico και του Zegna.

ΥΣΤΑΤΟΝ: Η φανέλα ροντάρει με τον χρόνο. Αποκτά πατίνα. Τρίβεται στους αγκώνες, στα γόνατα κ.λπ. Δεν πειράζει, αυτή είναι η ομορφιά της. Επίσης, αν δεν προσέξετε τον Χρυσό Κανόνα (=εναλλαγή κοστουμιών, rotation!), μπορεί να ξεχειλώσει, να κάνει “γόνατα” π.χ. το παντελόνι. Αφήνετέ την να ξεκουράζεται.

Φθινοπωρινό πρότζεκτ: Μπλέιζερ πολυκοστούμι

Φθινοπωρινό πρότζεκτ:

Μπλέιζερ πολυκοστούμι

Ο καλύτερος καιρός για αναδιοργάνωση της γκαρνταρόμπας είναι το πρώιμο φθινόπωρο, ο Σεπτέμβρης. Οι ράφτες επιστρέφουν ξεκούραστοι από διακοπές, και δεν έχουν φόρτο εργασίας ― οι γαμπροί έχουν τελειώσει αφού οι γάμοι έχουν γίνει μες στο καλοκαίρι, κι οι Ελληνες άλλωστε ντύνονται τελευταία στιγμή. Αρα, τέλειο τάιμινγκ για οργάνωση των ενδυματολογικών πρότζεκτ.

Καταρχάς σχεδιασμός: Τι λείπει από την γκαρνταρόμπα μας; Η πείρα των προηγούμενων σεζόν μάς οδηγεί. Κι ακόμη, το κέφι μας: Τι επιθυμούμε διακαώς να φορέσουμε φέτος; Ενα αρρενωπό τουίντ σακάκι; Ενα φανελένιο χνουδάτο κοστούμι; Ενα κασμιρένιο παλτό; Παίρνουμε σοβαρά την επιθυμία, τη λόξα· δεν ντυνόμαστε για το κρύο, ούτε γιατί το επιβάλλει κάποιο πρωτόκολλο… Αλλά για να το αισθανόμαστε.

Καταλήγουμε λοιπόν στους στόχους. Ας πούμε, σε ένα μπλέιζερ, που θα αντικαταστήσει το παλιό, αγαπημένο μα φθαρμένο πια. Τι λειτουργία θα επιτελέσει το μπλέιζερ; Είναι ελβετικός σουγιάς, πολυεργαλείο, μπαλαντέρ. Ας διευρύνουμε αυτή τη λειτουργία του. Μια ενδιαφέρουσα ιδέα είναι να φτιάξουμε το «πολυκοστούμι μπλέιζερ». Εξηγούμαι: Μαζί με το σακάκι-μπλέιζερ, φτιάχνουμε και το ταιριαστό του παντελόνι. Ετσι ώστε να μπορούμε να το φορέσουμε και σαν μπλε κοστούμι, αλλά και χωριστά, ντε πιες, με τα ανάλογα παντελόνια: γκρίζα φανέλα οπωσδήποτε, αλλά και λαδί γκαμπαρντίνα, και κανελί κοτλέ και χακί chino και ό,τι εν γένει ταιριάζει με ένα μπλέιζερ μπλου… Δηλαδή, με θεμέλιο το μπλέιζερ, στήνουμε ένα πολυκοστούμι, ιδανικό για ολιγοήμερα επαγγελματικά ταξίδια, αφού με ένα σακκάκι, τρία παντελόνια και τρία-τέσσερα πουκάμισα εξασφαλίζουμε πολλαπλάσιες αυτοτελείς εμφανίσεις.

Τι ύφασμα γαι το μπλέιζερ; Ιδανικό είναι το fresco, ύφασμα σταθερό, ατσαλάκωτο, ανθεκτικό και δροσερό· φοριέται ολοχρονίς, εκτός καλοκαιριού. Το fresco μπορείτε να το βρείτε και σαν High Twister, δηλ. με πολύ στριμμένο νήμα και αραιή σχετικά ύφανση, ή σαν “ψάθα”. Τέλειο επίσης, αλλά με βραχύτερη εποχική γκάμα είναι και το hopsack.

Προσοχή στο στυλ του μπλέιζερ: Θα του “κλέψουμε” το ορίτζιναλ σχέδιο με τα μεταλλικά, χρυσαφιά ή ασημιά, κουμπιά, αφενός. Θα προτιμήσουμε ωραία κοκκάλινα, ταρταρούγα, καφετί-κανελλί με “νερά”. Αυτό το κουμπί επιτρέπει στο σακκάκι να παίξει το διπλό του ρόλο: και σαν μέρος μπλε κοστουμιού και σαν ανεξάρτητο μπλέιζερ. Δεύτερο “κλέψιμο”: Δεν το κάνουμε σταυρωτό, αλλά μονόπετο, με δύο κουμπιά κατά προτίμησιν.

Το πρότζεκτ θα ολοκληρωθεί με την επιλογή παντελονιών. Οπωσδήποτε μια κλασική, αξεπέραστη φανέλα. Γκρίζα σκούρα, έως ανθρακί, ασφαλώς. Οχι πολύ βαριά, αφετέρου ― παρότι η γνήσια βαριά (Harrison, Smith, Lesser) έχει άλλη χάρη. Αλλά είπαμε, θέλουμε πολυκοστούμι-εργαλείο παντός καιρού και πάσης περιστάσεως. Ελαφρές φανέλες προσφέρουν και αγγλικοί οίκοι, αλλά και ιταλικοί (Zegna, Barberis Canonico).  Προσθέστε μια γκαμπαρντίνα, κατά προτίμησιν σε λαδί χρώμα: έχει εξαίρετο πέσιμο κι είναι ευκολοφόρετη, μόνο που ”γυαλίζει” με την πάροδο του χρόνου.

Τέλος, παπούτσια. Καστόρια, σουέντ…! Ζεστό καστανό έως σκούρο, βαθύ, δετά Oxford ή και Monk με αγκράφα, τα καστόρια είναι τα ιδανικά για τη φανέλα αλλά και για το μπλε κοστούμι.

Κάλτσα; Ε, λένε ό,τι πάει με το παντελόνι. ΟΚ, η ανθρακί είναι σιγουράκι, αλλά τι δανδής είσαι αν δεν στάξεις μια δόση τρέλας εκεί; Πάρε το χρώμα της κάλτσας από το πουκάμισο ή απ΄τη γραβάτα ή απ’ το μαντιλάκι ή απ΄την παλέτα της φαντασίας (φαντάζομαι φούξια βαθύχροη, θερμό κεραμιδί, σμαραγδί…)

Ο καλύτερος καιρός για αναδιοργάνωση της γκαρνταρόμπας είναι το πρώιμο φθινόπωρο, ο Σεπτέμβρης. Οι ράφτες επιστρέφουν ξεκούραστοι από διακοπές, και δεν έχουν φόρτο εργασίας ― οι γαμπροί έχουν τελειώσει αφού οι γάμοι έχουν γίνει μες στο καλοκαίρι, κι οι Ελληνες άλλωστε ντύνονται τελευταία στιγμή. Αρα, τέλειο τάιμινγκ για οργάνωση των ενδυματολογικών πρότζεκτ.

Καταρχάς σχεδιασμός: Τι λείπει από την γκαρνταρόμπα μας; Η πείρα των προηγούμενων σεζόν μάς οδηγεί. Κι ακόμη, το κέφι μας: Τι επιθυμούμε διακαώς να φορέσουμε φέτος; Ενα αρρενωπό τουίντ σακάκι; Ενα φανελένιο χνουδάτο κοστούμι; Ενα κασμιρένιο παλτό; Παίρνουμε σοβαρά την επιθυμία, τη λόξα· δεν ντυνόμαστε για το κρύο, ούτε γιατί το επιβάλλει κάποιο πρωτόκολλο… Αλλά για να το αισθανόμαστε.

Καταλήγουμε λοιπόν στους στόχους. Ας πούμε, σε ένα μπλέιζερ, που θα αντικαταστήσει το παλιό, αγαπημένο μα φθαρμένο πια. Τι λειτουργία θα επιτελέσει το μπλέιζερ; Είναι ελβετικός σουγιάς, πολυεργαλείο, μπαλαντέρ. Ας διευρύνουμε αυτή τη λειτουργία του. Μια ενδιαφέρουσα ιδέα είναι να φτιάξουμε το «πολυκοστούμι μπλέιζερ». Εξηγούμαι: Μαζί με το σακάκι-μπλέιζερ, φτιάχνουμε και το ταιριαστό του παντελόνι. Ετσι ώστε να μπορούμε να το φορέσουμε και σαν μπλε κοστούμι, αλλά και χωριστά, ντε πιες, με τα ανάλογα παντελόνια: γκρίζα φανέλα οπωσδήποτε, αλλά και λαδί γκαμπαρντίνα, και κανελί κοτλέ και χακί chino και ό,τι εν γένει ταιριάζει με ένα μπλέιζερ μπλου… Δηλαδή, με θεμέλιο το μπλέιζερ, στήνουμε ένα πολυκοστούμι, ιδανικό για ολιγοήμερα επαγγελματικά ταξίδια, αφού με ένα σακκάκι, τρία παντελόνια και τρία-τέσσερα πουκάμισα εξασφαλίζουμε πολλαπλάσιες αυτοτελείς εμφανίσεις.

Τι ύφασμα γαι το μπλέιζερ; Ιδανικό είναι το fresco, ύφασμα σταθερό, ατσαλάκωτο, ανθεκτικό και δροσερό· φοριέται ολοχρονίς, εκτός καλοκαιριού. Το fresco μπορείτε να το βρείτε και σαν High Twister, δηλ. με πολύ στριμμένο νήμα και αραιή σχετικά ύφανση, ή σαν “ψάθα”. Τέλειο επίσης, αλλά με βραχύτερη εποχική γκάμα είναι και το hopsack.

Προσοχή στο στυλ του μπλέιζερ: Θα του “κλέψουμε” το ορίτζιναλ σχέδιο με τα μεταλλικά, χρυσαφιά ή ασημιά, κουμπιά, αφενός. Θα προτιμήσουμε ωραία κοκκάλινα, ταρταρούγα, καφετί-κανελλί με “νερά”. Αυτό το κουμπί επιτρέπει στο σακκάκι να παίξει το διπλό του ρόλο: και σαν μέρος μπλε κοστουμιού και σαν ανεξάρτητο μπλέιζερ. Δεύτερο “κλέψιμο”: Δεν το κάνουμε σταυρωτό, αλλά μονόπετο, με δύο κουμπιά κατά προτίμησιν.

Το πρότζεκτ θα ολοκληρωθεί με την επιλογή παντελονιών. Οπωσδήποτε μια κλασική, αξεπέραστη φανέλα. Γκρίζα σκούρα, έως ανθρακί, ασφαλώς. Οχι πολύ βαριά, αφετέρου ― παρότι η γνήσια βαριά (Harrison, Smith, Lesser, Fox) έχει άλλη χάρη. Αλλά είπαμε, θέλουμε πολυκοστούμι-εργαλείο παντός καιρού και πάσης περιστάσεως. Ελαφρές φανέλες προσφέρουν και αγγλικοί οίκοι, αλλά και ιταλικοί (Zegna, Barberis Canonico).  Προσθέστε μια γκαμπαρντίνα, κατά προτίμησιν σε λαδί χρώμα: έχει εξαίρετο πέσιμο κι είναι ευκολοφόρετη, μόνο που ”γυαλίζει” με την πάροδο του χρόνου.

Τέλος, παπούτσια. Καστόρια, σουέντ…! Ζεστό καστανό έως σκούρο, βαθύ, δετά Oxford ή και Monk με αγκράφα, τα καστόρια είναι τα ιδανικά για τη φανέλα αλλά και για το μπλε κοστούμι.

Κάλτσα; Ε, λένε ό,τι πάει με το παντελόνι. ΟΚ, η ανθρακί είναι σιγουράκι, αλλά τι δανδής είσαι αν δεν στάξεις μια δόση τρέλας εκεί; Πάρε το χρώμα της κάλτσας από το πουκάμισο ή απ΄τη γραβάτα ή απ’ το μαντιλάκι ή απ΄την παλέτα της φαντασίας (φαντάζομαι φούξια βαθύχροη, θερμό κεραμιδί, σμαραγδί…)

Πουκάμισα για ένα καλοκαίρι

Το τρομερό ελληνικό καλοκαίρι υπαγορεύει τον δικό του ενδυματολογικό κώδικα. Για δύο περίπου μήνες απαγορεύει σχεδόν το σακάκι και επιβάλλει πουκάμισο-παντελόνι, ελαφρά υλικά, ανοιχτά χρώματα. Σε θερμοκρασίες άνω των 35-36 Κελσίου μάλιστα, ραγίζει ακόμη και αυτός ο χαλαρός κώδικας, και ο καθείς κοιτάει να σώσει το τομάρι του: επιστρατεύονται τροπικά φανελάκια, πέδιλα και σορτς. Παραζαλισμένοι αστοί σέρνονται από σκιά σε σκιά, και από καφενείο σε καφενείο, ρουφώντας υγρά και ανεμίζοντας αυτοσχέδιες βεντάλιες. Μαρτύριο.

Ε, προτού φτάσουμε σε αυτό το αντιαισθητικό στριπ-τιζ μες στο αστικό περιβάλλον, ας εξετάσουμε τις δυνατότητες ευπρεπούς και πρακτικού ντυσίματος. Είπαμε, πουκάμισο-παντελόνι. Χωρίς το σακάκι ο τζέντλεμαν είναι ήδη τρωτός, αλλά το πολυφίλητο πουκάμισο παραμένει εκεί, βασική πανοπλία. Με μακρύ μανίκι, καλοσιδερωμένο και στο σωστό χρωματικό συνδυασμό με το παντελόνι, προσφέρει την απαραίτητη κομψότητα και άνεση.

Τι πουκάμισο; Αρκετά. Καταρχάς, το κλασικό. Με μυτάτο ή ρεξ γιακά, με τσέπη στα σπορ. Με button down γιακά, σπορ. Ριχτό, με δύο μικρά σκισιματάκια στο πλάι. Επίσης: σαφάρι σακακοπουκάμισο, με δύο τσέπες κάτω και μία πάνω, με γαζωμένη ζωνούλα πίσω ― ραμμένο σωστά, από δροσερό λινό ή λινοβαμβακερό, αυτό το σαφάρι μπορεί να είναι κομψό και πρακτικό μαζί.

Μανίκι. Μακρύ. Κατ’ εξαίρεσιν, το ριχτό και το σαφάρι μπορούν να είναι και κοντομάνικα. Ανω των 35 υπό σκιάν, κοντό μανίκι κι αλλού.

Υφασμα. Το λινό φτιάχνει τυπικό θερικό πουκάμισο, βεβαίως τσαλακωμένο από τα πρώτα λεπτά. Το βαρύ λινό τσαλακώνει λιγότερο, το ελαφρό είναι πιο δροσερό. Η ελαφριά ποπλίνα είναι ίσως η πιο ουσιαστικά δροσερή και ταυτόχρονα στυλάτη· κρατάει τη φόρμα της, δεν τσαλακώνει τόσο εύκολα. Οι ελβετικές ποπλίνες Alumo και ορισμένες ιταλικές είναι ονειρεμένες.

Εξαιρετικές εναλλακτικές: το βουάλ και το πικέ. Το βουάλ είναι ίσως το πιο φίνο βαμβακερό που μπορεί να ραφτεί, μια γάζα, ένα χάδι. Εξαιρετικά δροσερό. Προσοχή όμως, είναι διαφανές, φεγγίζει: οι αρκούδοι ίσως έχουν πρόβλημα… Το πικέ, ιδίως κάποιο αραιοϋφασμένο, είναι πολύ δροσερό και ανάλαφρο· συνήθως βρίσκεται σε λευκό και αρμόζει να ραφτεί ριχτό, ίσως και με γιακά Μπάιρον.

Χρώματα. Υποθέτουμε βάσιμα ότι τα καλοκαιρινά παντελόνια είναι χακί-κρεμ-άμμος, μπλε, καφέ, ανοιχτό γκρι. Αρα το χρώμα του πουκαμίσου κοντράρει: κινείται κυριότατα σε τόνους του θαλασσί-σιελ-γαλάζιου-μπλε. Ακολουθούν οι τόνοι του πράσινου και οι τόνοι του ροζ. Φυσικά, λευκό-ιβουάρ-κρεμ-άμμος-σπαγγί. Ορισμένως: στα καλοκαιρινά πουκάμισα ανθίζουν τα καρουδάκια!

Addendum 1. Ναι στο πόλο, το λακόστ βεβαίως. Αλλά με μια εμμονή: ποτέ μέσα στο παντελόνι. Η ουσία του πόλο είναι σπορ.

Addendum 2. Υφάσματα για παντελόνια. Λινό, δροσερό, τσαλακωμένο (προτιμάμε βαρύ ιρλανδέζικο). Βαμβακερό, δίμιτο, σε χακί-κρεμ-ώχρα-μουσταρδί. Kid Mohair ελαφρύ, πιο επίσημο, λάμπει ευχάριστα, σε γκρι ή καφέ. Chino, κλασικό. Ψάθα fresco, αν το βρείτε. Sheersucker, γραμμωτό σαν κοτλέ, ελαφρότατο, με συνθετικό.

Addendum 3. Aπαγορεύονται τα κοντοβράκια και τα αμάνικα εντός του άστεως.

Ανοιξη προς καλοκαίρι

Οι ολάνθιστες μοσχοβολιστές νεραντζιές ειδοποιούν: άνοιξη! Η οποία συνήθως κρατάει λίγο, τόσο όσο να μας τρελάνει, με ορμονικές αναστατώσεις, ρομαντικές μελαγχολίες και εαρινές αλλεργίες… Σύντομη τόσο όσο να μας τρελάνει και ενδυματολογικά: καυτερές λιακάδες και δριμείες υγρασίες (αχ! οι αρθρώσεις), μεταίχμιο που οδηγεί ασφαλώς στον γλυκύ Μάιο, σε πρώιμο καλοκαιράκι, προτού πλακώσουν βιαστικοί καύσωνες Ιουνίου.

Αντρα μου, το μαντίλι σου…

Ο φουστανελάς καμαρώνει με τα κεντητά ζωνάρια του, τα πλουμιστά γιλέκα, τα φαρδομάνικα, το φέσι με τη φούντα, το τσαρούχι με τη φούντα… Παντού στολίδια. Είναι ως εκ τούτου λιγότερο αρρενωπός; Θου Κύριε…

Ακόμη κι ο μάγκας, ο κουτσαβάκης, καμαρώνει το ζωνάρι του, την τραγιάσκα ή το καβουράκι, το λουλούδι στο αυτί.

Ποια στολίδια απομένουν σήμερα στην αστική φορεσιά του άνδρα; Ελάχιστα. Συχνά, κανένα. Τι ανία! Γιατί; Ο πουριτανισμός, η ατολμία, το ετοιματζίδικο, ο φόβος για το sissy look, η επέλαση της δουλικής ομοιομορφίας, η υποδούλωση στην δήθεν πρακτικότητα, οδήγησαν τον αστό άνδρα να ντύνεται αξιοθρήνητα, άχρωμα, ισοπεδωμένα.

Κι όμως, το κλασικό ανδρικό ντύσιμο χωράει τα στολίδια του. Ακόμη κι αν στα κοστούμια και τα σακάκια μείνουμε σε συντηρητικά χρώματα και σχέδια, λ.χ. γκρι μονόχρωμο, μπλε μονόχρωμο, καφέ μονόχρωμο, πάλι μάς μένουν περιθώρια για παιχνίδια. Παίζουμε με τα υπόλοιπα μέρη της στολής. Προφανώς, με το πουκάμισο και τη γραβάτα, αλλά και με τις κάλτσες, και βέβαια με το μαντιλάκι στη άνω τσέπη του σακακιού. Ωπ, νάτη η λεπτομέρεια: το μαντιλάκι, το pochette, ένα τόσο δα τεμάχιο μεταξωτού, λινού ή βαμβακερού, μια λεπτομέρεια που μπορεί να δώσει χαρακτήρα, να δέσει το στυλ.

Gianni Agnelli

Κοστούμι από  γκρίζα φανέλα σταυρωτό, θαλασσί ήσυχο πουκάμισο, μπλε γραβάτα. Cool. Πλησιάζει την τυπικά βορειοϊταλική sprezzatura ενός Τζάνι Ανιέλι, με το ρολόι φορεμένο πάνω από τη μανσέτα του πουκάμισου. Προσθέτουμε δυο-τρεις πινελιές δανδισμού, από τη Βρετανία και τον ιταλικό Νότο: παπούτσια σουέτ καστανόχρωμα με κάλτσα χρώματος κρεμ ή “σοκολάτα γάλακτος”, και μαντιλάκι. Τι μαντιλάκι; Καταρχάς διαλέγουμε την υφή: πάνω στη ζεστή, χνουδάτη φανέλα κοντράρουμε φίνο, λείο μετάξι. Χρώμα; Μια ασφαλής μα λίγο προβλέψιμη λύση, άρα ίσως ανιαρή, είναι το χρώμα που ταιριάζει προφανώς με τη γραβάτα ή του πουκάμισο. Εδώ, μπλε, θαλασσί… Ναι, πιθανόν, σε κάποιον ενδιάμεσο τόνο, και με κάποιο pattern, λαχούρι, πικέ, πουά, καρουδάκι, ριγέ. ΟΚ. Αλλά ελάχιστα συναρπαστικό. Ας πάμε παραπέρα, ας κοιτάξουμε στις κόντρα χρωματικές θερμοκρασίες. Ψυχρά όλα, γκρι, μπλε, θαλασσί; Μαντιλάκι θερμό! Να, ένα ζωηρό καμηλό-καφέ (ματσάρει με τα σουέτ παπούτσια), με καρρώ ή σχεδιάκι λεπτό, ή “σοκολάτα γάλακτος” (να, ματσάρει με τις κάλτσες!) με μια σταξιά βυσσινί στο σώμα ή στο στρίφωμα. Voilà!

Προσοχή, αδελφοί! Αμήν λέγω υμίν: Δεν υπάρχουν κανόνες γραμμένοι στις πλάκες του Μωυσέως. Υπέρτατος κριτής, εσύ, η ματιά σου στον καθρέφτη, το προσωπικό γούστο, η παραγόμενη αίσθηση αυτοπεποίθησης. Το ντύσιμο τελείται για να αισθανθούμε καλά μες στο πετσί μας, όχι για να υποταχτούμε σε πρετ α πορτέ τυραννίες. Σε φτιάχνει το κίτρινο μαντιλάκι; Κίτρινο!  Παπαγαλί; Παπαγαλί. Μια προϋπόθεση: Να το φοράς, να μη σε φοράει…

Υστερόγραφα.

Ενα. Εχουμε κατά νου το σμίξιμο των υλικών και της υφής. Το τουίντ και η φανέλα ζητάνε το μεταξωτό ποσέτ· το φίνο worsted κοστούμι μπορεί να απορροφήσει ένα κολλαριστό βαμβακερό ή και λινό.

Δύο. Κορυφαία, μόνο βαμβακερά και λινά: τα συναρπαστικά (και ακριβά) παριζιάνικα Simonnot Godard, από πριν τη Γαλλική Επανάσταση… Μαζί με τα κλασικά μεταξωτά Arnys Παρισίων και Turnbull & Asser Λονδίνου, μπορείτε να τα βρείτε στο Bespoke Athens.

Τρία. Αναζητήστε μοναδικά κομμάτια μετάξι, σταμπωτά ή σκέτα, κρούντα ή σατέν, ό,τι αρέσει. Κόψτε ένα κομμάτι περίπου 33εκ. Χ 33 εκ. Παρακαλέστε τη σύζυγο, τη μαμά, την πεθερά, τη γιαγιά, να σας το στριφώσουν στο χέρι, με λεπτή βελονιά. Μόνο με χειροποίητο στρίφωμα, αυστηρά. Να έχει την υπέροχη μικροατέλεια του χεριού. Μόλις αποκτήσατε ένα μοναδικό μαντιλάκι.

Τέσσερα. Ασφαλώς ―ή προπάντων― και χωρίς γραβάτα, με τουίντ σακάκι ή μπλέιζερ.

Πέντε. Πώς το διπλώνω, το βάζω στην τσέπη κ.λπ. Γκουγκλίσατε. Μελετήστε. Κατόπιν ξεχάστε, και αυτοσχεδιάστε.

Εικονογράφηση: Μανώλης Ζαχαριουδάκης

Από τον τζέντλεμαν έως τον δανδή

 

photo: The Sartorialist

Aς υποθέσουμε ότι διαβαθμίζουμε το αστικό ανδρικό ντύσιμο σε τρεις σκάλες, από το πιο τυπικό έως το πιο φανταιζί και προσωπικό: Ξεκινάμε λοιπόν από το τυπικό power suit του μπίζνεσμαν και του στελέχους, την corporate στολή· εδώ μετράνε η ομοιομορφία, οι φίρμες, το ατσάλινο χρώμα, η αυστηρή γραμμή. Ας πούμε, ανθρακί, κρεπ, χτισμένοι ώμοι· λευκό πουκάμισο, αυστηρή γραβάτα, μάυρα παπούτσια. Υπάκουο, κομφορμιστικό ντύσιμο, για ένα κομφορμιστικό, σχεδόν αυταρχικό περιβάλλον. Πολύ boring, αλλά υπό όρους αναπόφευκτη στολή. Κατά συντριπτική πλειονότητα, τα ρούχα, κοστούμια, πουκάμισα κ.λπ., είναι πρετ-α-πορτέ ή ημιέτοιμα, από ακριβές φίρμες ή μιμήσεις αυτών.

Το επόμενο στάδιο είναι το ντύσιμο του τζέντλεμαν. Ο τζέντλεμαν δεν δεσμεύεται από το εταιρικό ήθος των προηγουμένων· είναι συνήθως ελεύθερος επαγγελματίας (ή, το ιδανικό, εισοδηματίας) και ορίζει τους κανόνες του ο ίδιος. Τολμά (οφείλει να τολμά) συνδυασμούς χρωμάτων, υφάνσεων, μοτίβων, υλικών ― ακριβώς όπως τολμά νεωτερισμούς και καινοτομίες στη δουλειά του. Η σημασία δίδεται στη λεπτομέρεια και τη διακριτική εξατομίκευση ― όσο πρέπει. Το “όσο πρέπει” δεν το βρίσκεις χαραγμένο σε πέτρινες πλάκες, οφείλεις να το μάθεις μόνος σου, να το αισθάνεσαι, να το επανορίζεις κάθε τόσο, παρά να το παπαγαλίζεις. Κατά πλειοψηφία, τα ρούχα είναι ραμμένα κατά παραγγελία, ύστερα από προσεκτική προσωπική επιλογή του υφάσματος στον έμπορο, με διαδοχικές πρόβες στον ράφτη και την πουκαμισού κ.λπ.

Οι περισσότεροι καλόγουστοι και ψαγμένοι άνδρες τερματίζουν ενδυματολογικά και εννοιολογικά στο στάδιο του τζέντλεμαν. Φτάνουν κάποτε να διαλέξουν ένα ωραίο ύφασμα, να το κρατήσουν στα δάκτυλα τους, να το χαϊδέψουν, να παραγγείλουν τις τσέπες του παντελονιού ίσιες και τις πιέτες να κοιτούν προς τα μέσα, να φορούν ένα ρούχο φτιαγμένο ειδικά γι’ αυτούς, για τις ιδιοτροπίες και τα γούστα τους, για τον σωματότυπό τους. Σε αυτό το στάδιο, του τζέντλεμαν, ο άνδρας κινείται έξω από την τυραννία της μόδας, στην επικράτεια του στυλ και της ελεύθερης αυτοέκφρασης· αντιλαμβάνεται το ντύσιμο σαν αυτοέκφραση και όχι σαν συμμόρφωση.

 

Σε αυτό ακριβώς το κομβικό σημείο, της αυτοέκφρασης, αρχίζει το τελευταίο στάδιο, του δανδή. Αν ο τζέντλεμαν υπερβαίνει τα δεσμά της μόδας και του κομφορμισμού, ο δανδής  τα αποδομεί, τα περιφρονεί, τα κατεδαφίζει. Ο δανδισμός είναι η νιρβάνα του στυλ. Και ο δανδής είναι ποιητής. Και μάρτυρας. 

Οπως τα αρχέτυπα του δανδισμού, ο Σαρλ Μπωντλαίρ, ο Οσκαρ Ουάιλντ, ο Ωραίος Μπρούμελ, ο σημερινός και παντοτινός δανδής είναι έτοιμος να συγκρουστεί και να ματώσει, να θυσιαστεί, για το στυλ του, για τις ιδέες του, για την ατομικότητά του. Είναι ένας ελευθερόφρων, ένας παράφορος λιμπερτίνος, που μπορεί να φορά βαρύτιμα πουκάμισα αμφιβόλου καθαριότητος, να παραμένει πρίγκιπας σε ένα καταγώγιο, να περιφρονεί το πρωτόκολλο, να ποδοπατά τις φίρμες και τα brand names. 

H μοναδικότητά του εκφράζεται με εμμονές και λεπτομέρειες. Εμμονή στο παρδαλό μαντιλάκι στην τσέπη του σακκακιού, ένα αινιγματικό σμαραγδί ή ένα δαμασκηνό, ταιριασμένο σε υπόγεια αρμονία με τα γαιώδη τουίντ· εμμονή σε ένα μποέμικο καπέλο, ένα μαλακό τράβελερ φεντόρα από τρίχα λαγού, λίγο φθαρμένο, με μια πονεμένη ιστορία ενσωματωμένη στη φόδρα· εμμονή στις φούξια κάλτσες που κοντράρουν με το σύμπαν· εμμονή στις ξεκούμπωτες μανσέτες, που όμως δεν κρέμονται μακριές, αλλά ισορροπούν ακριβώς πριν τον καρπό· εμμονή σε μια ορισμένη καρφίτσα στο πέτο του βελούδινου μπλέιζερ. 

Ο δανδισμός είναι μια ατέλειωτη διαδοχή εμμονών. Ελευθερωμένος από τις συμβάσεις και τις νόρμες, ο δανδής μπορεί να αφεθεί στην αυτοπραγμάτωση, στην αρμονική αυθαιρεσία. Από το “οσο πρέπει” του μετριοπαθούς τζέντλεμαν, πετά προς το ριψοκίνδυνο μα τόσο γοητευτικό “όσο αντέχω”. Οσο αντέξει.

Η ταλαιπωρία των εκπτώσεων

Στις εκπτώσεις κερδίζουν οι πλούσιοι… Σωστό; Σχεδόν. Δηλαδή, μπορούμε να κερδίσουμε κατιτίς κι εμείς οι μη πλούσιοι, εφόσον συμπεριφερθούμε σαν πλούσιοι χωρίς λεφτά. Δηλαδή; Ε, να, αν δεν πέσουμε σαν λιμασμένες χρυσόμυγες σε ό,τι μυρίζει φτηνό, αν διαλέξουμε προσεκτικά, αν σκοπεύσουμε τα ποιοτικά και τα αποδεδειγμένα value for money, αν ιεραρχήσουμε τις ανάγκες, αν δεν υποκύψουμε στις βουλιμικές εκρήξεις, αν διαθέσουμε χρόνο (που είναι χρήμα) κ.ο.κ.

Riot fashion

Οι ταραχές του Δεκεμβρίου ανά την επικράτεια μάς αλλάζουν πολλαπλώς: ψυχικά, πνευματικά, ηθικά. Εως και αισθητικά. Αλλωστε και ο μέγας Βιτγκενστάιν είχε πει «αισθητική κα ηθική είναι ένα και το αυτό».

Ας πούμε, τα δεκεμβριανά γεγονότα έφεραν στο προσκήνιο με δραματική ένταση διάφορα ενδυματολογικά εξαρτήματα: το φούτερ με κουκούλα, το περίφημο χούντι· την αυτοσχέδια κουκούλα· το μαντήλι στο στόμα και τη μύτη· το κασκόλ που σκεπάζει το πρόσωπο· τα γυαλιά μοτοσυκλετιστή· τις πράσινες μάσκες χειρουργείου· τις αντιασφυξιογόνες προσωπίδες. Συν ένα νέο μακιγιάζ προσώπου: γάλα μαγνησίας Maalox αραιωμένο σε νερό 1:1, ή αυτούσιο.

Εσπεριδοειδή που φοριούνται

 

«Η μυρωδιά της ήταν σαν να έβλεπες το Τaj Mahal με φεγγαρόφωτο». Ο μετρ του νουάρ Ρέιμοντ Τζάντλερ προσπαθεί να περιγράψει το άρωμα της μοιραίας κυρίας, και καταφεύγει σε μια συγκλονιστική μεταφορά.

Πώς αλλιώς να περιγράψεις την αισθησιακή δύναμη των αρωμάτων, τις μνήμες που ανακαλεί μια αρωματική ριπή, πώς να περιγράψεις με λόγια την πιο αρχέγονη απ’ τις αισθήσεις;

Πώς να περιγράψεις γιατί προτιμάς αυτή την κολώνια πάνω σου και γιατί σε συγκινεί η τάδε πάνω στον άλλο; Ας μη το περιγράψουμε. Ας περιπλανηθούμε στις οσμές και τις κολώνιες.

Κοστούμι παντός καιρού ― σχεδόν…

Καθώς χειμωνιάζει είναι πολύ πιθανόν να σκεφτόμαστε ήδη μια ανανέωση στην γκαρνταρόμπα· καινούργιο κοστούμι, σακάκι κ.λπ. Δύο σκέψεις: ο φετινός χειμώνας θα είναι σφιχτός οικονομικά, αφενός· άρα κινούμεθα προς ρούχα καλά μεν και ποιοτικά, αλλά ευέλικτα και παντός καιρού, έτσι ώστε να έχουν το μέγιστο value for money. Υπενθυμίζουμε: value for money δεν είναι το φτηνό, που θα δείξει έτσι κι αλλιώς τις αδυναμίες του, αλλά το καλό, αυτό που θα διαρκέσει, θα φορεθεί σε κάθε περίσταση και θα το ευχαριστηθούμε.

Αφετέρου, κι αυτό τον χειμώνα θα τον περάσουμε σε θερμαινόμενα κτίρια· άρα τα ρούχα μας δεν πρέπει σε καμία περίτπωση να είναι βαριά, “θερμαντικά”, αλλά ελαφριά, άνετα, ευέλικτα, ικανά να φοριούνται από τον βροχερό Σεπτέμβριο έως και τον Μάιο. Το τέτοιας εμβέλειας ρούχο συνήθως το αποκαλούν Four Seasons· εγώ θα το αποκαλούσα συμβατικά ντεμί-σεζόν ή Three Seasons: φθινόπωρο – χειμώνας – άνοιξη· το μεσογειακό καλοκαίρι, το σχεδόν υποτροπικό πια, απαιτεί δική του, ξεχωριστή ενδυματολογική αντιμετώπιση.